Het snerpende geluid van een brommertje dat voorbijzoeft en de scherpe geur die daarbij hoort zijn al niet aangenaam, maar ook op langere termijn heeft een bromfiets met tweetaktmotor kwalijke gevolgen. Uit de aflevering van VTM-programma ‘Ze zeggen dat’ van dinsdagavond blijkt dat zulke brommers – die lustig mogen rondrijden in lage-emissiezones – honderden malen vervuilender zijn dan wagens die niet binnen mogen in de LEZ.

Ze zeggen dat lage-emissiezones gebakken lucht zijn. Die formulering is wat kort door de bocht, maar in het VTM-programma van Andy Peelman en Dina Tersago wordt wel een belangrijke inconsequentie in de LEZ blootgelegd. Brommers met een tweetaktmotor – een eenvoudige verbrandingsmotor, vaak op benzine – mogen er namelijk vrolijk rondrijden, in tegenstelling tot veel minder vervuilende voertuigen die de LEZ niet meer binnen mogen.

Net nu de Vlaamse regering de geplande verstrenging van de lage-emissiezones per 1 januari 2026 heeft uitgesteld, organiseerden Andy en Dina een wedstrijd voor het meest vervuilende voertuig. Een vrachtwagen, tractor, Harley-Davidson en Chevrolet werden uitgedaagd door een kleine tweetaktbrommer. Die won met gemak de roetbeker: de brommer, die de LEZ dus gewoon binnen mag, stootte tot wel honderd keer meer ultrafijn stof uit dan de concurrentie.

Hart- en vaatziekten: Toxicoloog Jan Tytgat werkte mee aan de aflevering. Hij vindt het onbegrijpelijk dat tweetaktmotoren nog binnen mogen in een lage-emissiezone. “Zo’n brommer is even vervuilend als honderd moderne bestelwagens. Zo indrukwekkend is het verschil: de belasting voor mens en milieu is bij tweetaktmotoren onnoemelijk veel groter dan bij een klassieke wagen met viertaktmotor. Het verbrandingsproces van een tweetaktmotor leidt tot veel meer toxische gassen zoals stikstofoxide, maar ook fijn stof dat we inademen. Het is bewezen dat dat leidt tot irritatie aan de luchtwegen, en bij wie er dagelijks aan wordt blootgesteld kan het zelfs hart- en vaatziekten veroorzaken.”

Lage-emissiezones hebben volgens Tytgat wel degelijk nut: het lijdt geen twijfel dat de luchtkwaliteit erdoor verbetert. Maar de regels moeten consequenter, aldus de toxicoloog. “Er rijden in steden veel van die tweetaktbrommers rond, kijk bijvoorbeeld naar koeriers die maaltijden aan huis bezorgen. Zo’n brommer kan je makkelijk herkennen aan het snerpende geluid en de vieze uitstoot die je ruikt. Die ademen we in, ook spelende kinderen in een stadspark of een moeder die met haar baby gaat wandelen. Bladblazers en kettingzagen hebben trouwens ook vaak een tweetaktmotor: het zou goed zijn als een stadsbestuur een elektrisch alternatief voorziet voor stadspersoneel.”