Anderhalf jaar nadat ze verbannen werden, maken ze in 2027 een comeback: supermarkten zullen opnieuw vapes en sigaretten mogen verkopen. Dat heeft de federale regering beslist, nadat ze teruggefloten werd door het Grondwettelijk Hof. “Dit is koehandel op het hoogste niveau”, reageert de federatie van tabaksverkopers misnoegd. Dit is wat er precies verandert.

Voor wie rookt, was het een grote bron van frustratie: een pakje sigaretten of een vape kon je sinds april 2025 niet meer in de gewone supermarkt kopen. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) wilde op die manier het aantal winkels waar tabak verkocht wordt fors verminderen. Zo wilde hij ervoor zorgen dat mensen minder snel in de verleiding kwamen om sigaretten of vapes te kopen. In voedingswinkels groter dan 400 vierkante meter vond je dus geen tabak meer, terwijl kleinere winkels wél nog tabak mochten verkopen.

Buurtsuper.be en tabaksproducent Philip Morris Benelux vonden die maatregel discriminerend en stapten naar het Grondwettelijk Hof. Terecht, zo bleek, want het Hof oordeelde dat die kritiek gegrond was. De regering moest daarom tegen het einde van dit jaar een oplossing vinden. Dat zorgt nu voor een opvallende wending in het anti-tabaksplan van Vandenbroucke. Want op hetzelfde moment waarop de regering een deal maakte over een verbod op smaakjes in vapes, besloot ze ook om het verbod op tabaksverkoop in grote winkels terug te draaien. “Het Grondwettelijk Hof zegt dat je het onderscheid tussen grote en kleine winkels niet kan uitleggen. We leven nog altijd in een rechtsstaat, dus we gaan ons daar bij neerleggen”, reageert minister Vandenbroucke.

Voor klanten zal die verandering in ieder geval niet duidelijk zichtbaar zijn, want voor de verkoop van tabak geldt een uitstalverbod. Dat betekent dat handelaars hun vapes en sigaretten in de winkel niet zichtbaar mogen uitstallen. De producten moeten verborgen worden, in een kast of achter een gordijn, om zo impulsaankopen zoveel mogelijk te beperken.

Politiek gepoker

Naast het oordeel van het Grondwettelijk Hof speelde ook het politieke gepoker aan tafel mee. De MR lag al een tijdje dwars over het smaakjesverbod voor vapes, iets wat Vandenbroucke er absoluut door wilde krijgen. Daarom had de socialist het dossier gekoppeld aan de uitbreiding van de flexi-jobs – wat dan weer cruciaal was voor de Franstalige liberalen. Om de MR wat flexibeler te maken over de vapes, kwam hij hen tegemoet over de verkoop van tabak in supermarkten. “Voor mij was het gelijk oversteken”, geeft minister Vandenbroucke daarover toe. Uiteindelijk is dat ook gelukt: het smaakjesverbod bij vapes komt er vanaf september 2028. Vapes mogen dan niet langer naar pakweg aardbei, appel of suikerspin smaken. Enkel de smaken ‘tabak’ en ‘neutraal’ worden nog toegelaten, om het minder aantrekkelijk te maken voor kinderen.

De federatie van tabaksverkopers Perstablo reageert verontwaardigd op de terugdraaiing van het verkoopsverbod. “Het is koehandel op het hoogste niveau. Ik heb er geen ander woord voor”, zegt voorzitter Yannick Gyssens. De federatie komt op voor de kleinere perswinkels en was dan ook een grote voorstander van het verminderen van (vooral grote) verkooppunten van tabak. “Deze maatregel staat compleet haaks op het beleid waar minister Vandenbroucke zich voor inzet. Hij maakt klassieke sigaretten opnieuw breed beschikbaar, terwijl minder schadelijke alternatieven, zoals vapes, worden aangepakt.”