De Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran zorgen wereldwijd voor onrust en voeden de angst voor een bredere escalatie in het Midden-Oosten. Europese leiders roepen spoedoverleg bijeen en nemen maatregelen om hun burgers in de regio te beschermen. De vrees groeit dat het conflict kan uitmonden in een bredere oorlog.

De Britse premier Keir Starmer, de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz roepen in een gezamenlijke verklaring op tot “regionale stabiliteit”.

De volledige verklaring van de drie leiders luidt als volgt:

“Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk hebben het Iraanse regime herhaaldelijk opgeroepen om een einde te maken aan het Iraanse nucleaire programma, het ballistische raketprogramma in te perken, af te zien van destabiliserende activiteiten in de regio en in onze landen, en een einde te maken aan het afschuwelijke geweld en de repressie tegen de eigen bevolking.

Wij hebben niet deelgenomen aan deze aanvallen, maar staan in nauw contact met onze internationale partners, waaronder de Verenigde Staten, Israël en partners in de regio. Wij herhalen onze inzet voor regionale stabiliteit en voor de bescherming van burgers.

Wij veroordelen Iraanse aanvallen op landen in de regio in de scherpste bewoordingen. Iran moet afzien van willekeurige militaire aanvallen. Wij roepen de Iraanse leiding op om een onderhandelde oplossing te zoeken. Uiteindelijk moet het Iraanse volk zelf zijn toekomst kunnen bepalen.”

De Franse president Emmanuel Macron riep ook op tot een spoedbijeenkomst van de VN-Veiligheidsraad als reactie op de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. Duitsland en het Verenigd Koninkrijk hielden zaterdag eveneens noodoverleg om de situatie te bespreken. De Europese Unie evacueert een deel van haar personeel uit de regio en Europese leiders plannen verdere coördinatie van hun reacties.

De Amerikaanse aanvallen brengen Europese bondgenoten in een moeilijke positie. Europese leiders zijn tegen het Iraanse kernprogramma en de harde repressie door het regime, maar willen tegelijk geen eenzijdige militaire actie van Trump steunen die mogelijk het internationaal recht schendt en kan leiden tot een groter conflict.

Het uitbreken van oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran heeft ernstige gevolgen voor de vrede en de internationale veiligheid

Emmanuel Macron,president Frankrijk

“De huidige escalatie is gevaarlijk voor iedereen. Ze moet stoppen”, zei Macron in een verklaring. Frankrijk, dat een militaire aanwezigheid heeft in de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar en Jordanië, zou militaire steun bieden aan zijn partners in het Midden-Oosten, aldus de president. “Het uitbreken van oorlog tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran heeft ernstige gevolgen voor de vrede en de internationale veiligheid”, zei Macron. Hij riep de Iraanse leiding op zich te verbinden aan onderhandelingen over hun nucleaire en ballistische programma’s.

“Het Iraanse volk moet ook vrij zijn om zijn toekomst op te bouwen. De massaslachtingen die door het islamitische regime zijn gepleegd, diskwalificeren het en maken het noodzakelijk dat het volk een stem krijgt”, aldus Macron.

We willen geen verdere escalatie naar een breder regionaal conflict zien

Woordvoerder Britse regering

De Britse premier Keir Starmer leidde zaterdagochtend een vergadering van het nationale crisiscomité. “We willen geen verdere escalatie naar een breder regionaal conflict zien”, zei een woordvoerder van de Britse regering, die opnieuw benadrukte dat Groot-Brittannië een onderhandelde oplossing voor de Iraanse nucleaire ambities steunt. Groot-Brittannië was niet betrokken bij de aanvallen.

Ook andere Europese leiders uitten hun bezorgdheid. De Noorse minister van Buitenlandse Zaken Espen Barth Eide waarschuwde voor een “nieuwe, grootschalige oorlog” als de onderhandelingen tussen de VS en Iran mislukken. De Spaanse premier Pedro Sánchez verwierp de unilaterale militaire acties van de VS en Israël, maar veroordeelde tegelijk ook het Iraanse regime.

Het was onduidelijk of Amerikaanse bondgenoten vooraf waren gewaarschuwd voor de aanvallen. De Duitse regering zei dat ze pas zaterdagochtend op de hoogte werd gebracht. De Franse staatssecretaris voor Defensie zei dat Frankrijk wist dat er iets zou gebeuren, maar niet wanneer.

Vrees voor bredere oorlog

EU-buitenlandchef Kaja Kallas noemde het conflict in het Midden-Oosten “gevaarlijk” en zei dat ze samenwerkt met Israëlische en Arabische partners om diplomatieke oplossingen te zoeken. Volgens haar vormen het Iraanse regime, het kernprogramma en de steun aan terreurgroepen een ernstige bedreiging voor de wereldveiligheid.

De Europese Unie riep alle partijen op tot maximale terughoudendheid, bescherming van burgers en respect voor het internationaal recht.

Ook Maleisië, Pakistan en Rusland veroordeelden de aanvallen. Rusland sprak van een “onuitgelokte daad van agressie” en riep op tot een onmiddellijke stopzetting van de militaire acties en een terugkeer naar diplomatie.