De aangekondigde besparingsronde bij De Lijn, waarbij 35,5 miljoen euro moet worden gezocht, zet Vlaanderen in rep en roer. Hoewel die besparingen “zo efficiënt mogelijk” uitgevoerd zullen worden, zal er in alle vijftien vervoerregio’s gesnoeid worden. Lokale politici reageerden al scherp op dit “voldongen feit” en ook onder getroffen reizigers luidt ongenoegen nu ze hun vervoer zien wegvallen. Die maatschappelijke onrust vertaalde zich woensdag in een vlijmscherp debat in het Vlaams Parlement, waarbij plots ook coalitiepartners CD&V en Vooruit zich openlijk tegen het beleid van minister Annick De Ridder (N-VA) keerden.

Hoewel de Vlaamse Regering de besparing van 35,5 miljoen euro gezamenlijk besliste, was daar in het Vlaams Parlement plots weinig van te merken. An Christiaens (cd&v) trok van leer tegen De Ridder, minister van Mobiliteit: “Het gaat hier over mensen, niet over Excel-tabellen. Dat er geen inspraak van de lokale besturen aan te pas kwam, is een gemiste kans.” Ze eiste daarbij dat burgemeesters de tijd krijgen om zelf met alternatieven te komen om vervoersarmoede in landelijke gebieden te voorkomen. Daarnaast vroeg ze naar alternatieven vanuit De Lijn om te verzekeren dat mensen ook na de besparingen op hun bestemming blijven geraken.

Ook bij Vooruit is de maat vol. Els Robeyns wees op de stroom aan verhalen van ongeruste burgers: “Het vat is af, de bodem is bereikt. Als iedereen de plannen afkeurt, dan moet het anders. Openbaar vervoer is geen luxe of laatste vangnet, maar een basisvoorziening.” Robeyns richtte zich tot slot tot minister De Ridder: “Onze vraag is heel eenvoudig: wat gaat u met al deze signalen doen?”

“Iedereen zat mee aan tafel”
Minister-president Matthias Diependaele (N-VA) kwam na de spreektijd van de fractieleden persoonlijk tussenbeide om zijn coalitiepartners aan hun verantwoordelijkheid te herinneren. Hij toonde zich weinig onder de indruk van de plotse bocht van cd&v en Vooruit. “Er zaten negen ministers van drie partijen mee aan tafel. Zij wisten heel goed welke beslissing ze namen.”

Volgens Diependaele is het hypocriet om wel de doelstelling van een gezonde boekhouding te steunen, maar weg te lopen zodra de uitrol concreet wordt. “Het is de meest logische keuze om zo weinig mogelijk reizigers te schaden. Ik heb bovendien nog geen enkel alternatief gehoord”, aldus de minister-president, die de bal hard terugkaatste naar de coalitiepartners.

Er is nog maar één iemand te vinden die de besparingen wil verdedigen, mevrouw De Ridder. De enige die zelf geen bus nodig heeft – ah nee, want u heeft een chauffeur.

Jos D’Haese (PVDA)
750.000 reizigers getroffen
De oppositie maakte dankbaar gebruik van de chaos binnen de meerderheid. Jos D’Haese (PVDA) verweet de minister van Mobiliteit in een “ivoren toren” te zitten: “Er is nog maar één iemand te vinden die de besparingen wil verdedigen, mevrouw De Ridder. De enige die zelf geen bus nodig heeft – ah nee, want u heeft een chauffeur. Bel eens rond naar uw schepenen, die zijn razend.”

Groen waarschuwde dat de bewuste “0,2 procent getroffen reizigers” in werkelijkheid neerkomt op 750.000 mensen die de impact dagelijks zullen voelen. Ook aan de rechterzijde laaide de kritiek op. ’t Joens (Vlaams Belang) sprak over het “verder uitpersen van de citroen” op de kap van de hardwerkende Vlaming, die veel langer onderweg is naar het werk.

Egbert Lachaert (Anders) uitte dan weer scherpe kritiek op de kwaliteit van de cijfers: “Men zegt dat men met de scalpel heeft gewerkt, maar toch worden er bussen geschrapt waar kinderen mee naar school gaan. Deze regering is onbetrouwbaar voor de pendelaar.” De kritiek van reizigersorganisatie TreinTramBus op de vaak defecte telapparatuur van De Lijn deed bovendien twijfels rijzen over de “precisie” van de aangekondigde scalpel: als de data niet kloppen, hoe kan men dan bepalen welke bus leeg is?

We hebben goed gewerkt als we 3,7% kunnen besparen en daarmee maar 0,2% van de reizigers treffen.

Annick De Ridder, minister van mobiliteit (N-VA)
Ondanks de zware politieke druk week minister De Ridder geen duimbreed. Ze kreeg daarbij de uitdrukkelijke steun van partijgenoot Bert Maertens (N-VA), die benadrukte dat er geen andere weg is: “Het is niet plezant voor een minister, maar wel noodzakelijk om de Vlaamse begroting gezond te houden. Dat bedrag van 1,5 miljard euro haal je niet zomaar ergens, en ook in het openbaar vervoer moeten we dus keuzes maken.”

De minister zelf bleef de logica van de “8‑reizigersnorm” verdedigen als een noodzakelijke rationalisering: “Uiteraard vind ik dat openbaar vervoer overal in Vlaanderen georganiseerd moet worden. Maar we kunnen lege bussen niet blijven verantwoorden in moeilijke budgettaire tijden. We hebben een mechanisme gevonden dat het minst aantal reizigers treft, namelijk 0,2 procent. Ik ben de eerste om toe te geven dat dat voor hen niet fijn is, maar ik vind het goed gewerkt om 3,7 procent te besparen en daarmee slechts zo’n beperkt deel van de reizigers te treffen.” Daarbij benadrukte ze ook dat ze vanuit De Lijn transparantie wil over de budgetten en over de lijnen waarop alternatieven moeten worden voorzien.

Volgens de minister is terugkeren naar af dan ook geen optie. De deadline van 1 juli blijft voor haar en de minister-president onherroepelijk om de begrotingstargets voor 2026 te halen. “Eigenlijk had de besparing al vanaf 1 januari moeten ingaan”, klinkt het. De vervoerregio’s krijgen tot begin maart de tijd om technische vragen te stellen, maar de minister liet er geen twijfel over bestaan: de besparingsoperatie moet en zal zo snel mogelijk worden uitgevoerd.